به گزارش سرویس بین الملل «خبرگزاری حوزه»، حجتالاسلام عبدالقدوس، پژوهشگر و محقق بنگلادشی و دبیر شورای علمای امامیه بنگلادش، در وبینار بینالمللی به مناسبت روز مباهله، نزول سوره مبارکه «هل أتی» و ایام ذیالحجه، با موضوع «ویژگیهای رهبران الهی در قرآن و سنت» به تبیین شاخصههای رهبری الهی از منظر آموزههای اسلامی پرداخت.
وی در ابتدای سخنان خود، موضوع رهبری الهی را مسئلهای عمیق و گسترده دانست و اظهار داشت: مسئله ویژگیهای رهبران الهی، موضوعی است که مسلمانان طی قرنهای متمادی درباره آن بحث کردهاند و در قرآن و سنت نیز ابعاد مهمی برای آن بیان شده است.
این استاد حوزه با اشاره به واقعه غدیر خم افزود: ماه ذیالحجه یادآور حادثه بزرگ غدیر است؛ حادثهای که در آن پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله مسیر امت اسلامی پس از خود را روشن ساختند. خطبه غدیر بر محور هدایت امت، جلوگیری از گمراهی مسلمانان و تعیین جایگاه رهبری پس از پیامبر صلیاللهعلیهوآله استوار بود. بر همین اساس، تعبیر «مَنْ کُنْتُ مَوْلَاهُ فَهَذَا عَلِیٌّ مَوْلَاهُ» نشاندهنده جایگاه ویژه امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب علیهالسلام در هدایت و رهبری امت اسلامی است.
حجتالاسلام عبدالقدوس در ادامه، با استناد به آیات قرآن کریم، اصل رهبری الهی را امری منصوب از سوی خداوند دانست و گفت: در قرآن کریم، تعبیرهایی مانند «إِنِّی جَاعِلٌ فِی الْأَرْضِ خَلِیفَةً» (من در زمین جانشینی قرار میدهم) و «إِنِّی جَاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِمَامًا» (من تو را پیشوای مردم قرار دادم) بیانگر آن است که مسئله خلافت، امامت و رهبری، جایگاهی الهی دارد و رهبر الهی باید از سوی خداوند تعیین و تأیید شده باشد.
وی با بیان اینکه معیارهای الهی در انتخاب رهبر با معیارهای رایج دنیایی متفاوت است، تصریح کرد: در نگاه رایج سیاسی، گاهی ثروت، قدرت، نفوذ اجتماعی یا پیروزی در انتخابات، معیار رهبری تلقی میشود؛ اما در منطق قرآن و سنت، رهبری معنایی عمیقتر دارد. رهبر الهی کسی است که مردم را در مسیر بندگی خدا، عدالت، حقیقت و صراط مستقیم هدایت کند.
این پژوهشگر بنگلادشی، نخستین ویژگی رهبران الهی را تقوا و پاکدامنی دانست و افزود: تقوا سرچشمه بسیاری از ویژگیهای دیگر رهبران الهی است. کسی که برای خدا زندگی میکند، نه برای خود، میتواند جامعه را به سوی خیر و صلاح هدایت کند. عدالت، بصیرت، شجاعت، خیرخواهی و توانایی مدیریت نیز از نتایج همین تقوا و ارتباط الهی است.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، عدالت را از مهمترین شاخصههای رهبر الهی برشمرد و گفت: رهبر الهی برای حزب، قوم، منافع شخصی یا گروه خاصی عمل نمیکند، بلکه معیار او حق و حقیقت است. اگر عدالت در جامعه حاکم شود، بسیاری از مشکلاتی که امروز جهان با آن روبهرو است، برطرف خواهد شد.
حجتالاسلام دکتر عبدالقدوس همچنین شجاعت و استقامت را از ویژگیهای ضروری رهبری الهی دانست و تأکید کرد: رهبر الهی در برابر تهدیدها و فشارهای قدرتهای ظالم دچار ترس و عقبنشینی نمیشود؛ زیرا معیار او رضایت خداوند است. چنین رهبری اگر در راه خدا کشته شود نیز در منطق قرآن، زنده و برخوردار از حیات حقیقی است.
وی با اشاره به سیره امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب علیهالسلام، خیرخواهی حتی نسبت به دشمن را از نشانههای رهبران الهی معرفی کرد و گفت: در لحظات پایانی عمر امیرالمؤمنین علیهالسلام، آن حضرت نسبت به وضعیت ابنملجم، قاتل خود، نیز سفارش و دلسوزی داشتند. این نشان میدهد که رحمت، خیرخواهی و نگاه انسانی رهبران الهی، حتی دشمنان را نیز در بر میگیرد.
این استاد حوزه در ادامه، عصمت و الگو بودن را از ویژگیهای برجسته انبیا و امامان الهی دانست و اظهار داشت: رهبر الهی پیش از آنکه دیگران را به کاری دعوت کند، خود پیشگام عمل به آن است. در سیره امیرالمؤمنین علیهالسلام نیز آمده است که آن حضرت مردم را به هیچ طاعتی فرمان نمیداد، مگر آنکه خود پیش از آنان به آن عمل کرده بود.
وی با اشاره به نمونه طالوت در قرآن کریم، علم و توانایی را دو شاخص مهم رهبری الهی دانست و افزود: قرآن کریم درباره طالوت میفرماید: «إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاهُ عَلَیْکُمْ وَزَادَهُ بَسْطَةً فِی الْعِلْمِ وَالْجِسْمِ» (خداوند او را بر شما برتری داده و او را در علم و توان جسمانی وسعت بخشیده است). این نشان میدهد که رهبری الهی تنها با ادعا، ثروت یا موقعیت اجتماعی حاصل نمیشود، بلکه علم، بصیرت، توانایی اداره جامعه و قدرت تصمیمگیری نیز از لوازم آن است.
حجتالاسلام دکتر عبدالقدوس در بخش پایانی سخنان خود، دعوت به خدا را اصلیترین مأموریت رهبر الهی دانست و گفت: رهبر الهی مردم را به سوی خود، حزب، قوم یا منافع شخصی دعوت نمیکند؛ بلکه همه تلاش و مبارزه او برای دعوت مردم به سوی خدا، بندگی خدا و اطاعت از فرمان الهی است. در مقابل، رهبری که مردم را به سوی خود بخواند، در مسیر فرعونی حرکت کرده است.
وی صبر و تحمل، یقین، آگاهی نسبت به زمان، هوشیاری در برابر دشمن، امیدآفرینی و شناخت راه هدایت را از دیگر ویژگیهای رهبران الهی برشمرد و تأکید کرد: رهبر الهی کسی است که راه را میشناسد، مردم را در آن مسیر هدایت میکند و خود نسبت به مقصد این راه یقین دارد.
این پژوهشگر بنگلادشی در پایان خاطرنشان کرد: مهمترین ویژگی رهبران الهی، شناخت راه و شناساندن راه به مردم است. آنان مردم را به صراط مستقیم هدایت میکنند؛ همان راهی که به خداوند منتهی میشود. از همین رو، در معارف اسلامی، اهلبیت علیهمالسلام بهعنوان راهنمایان حقیقی امت و مصداق صراط مستقیم معرفی شدهاند.
نظر شما